domingo, 20 de maio de 2018

ROTEIRO LITERARIO POR GUITIRIZ

XOSÉ MARÍA DÍAZ CASTRO (LETRAS GALEGAS 2014)

Xosé María Díaz Castro naceu o 19 de febreiro de 1914 na Casa do Cidre, no Vilariño dos Cregos (Guitiriz). Fillo de Manuela e Isidro, foi o terceiro de catro irmáns: Antonio, María, el e máis Serafín, o pequeno. Era unha casa de labregos acomodada. Seu pai foi escribinte do Concello de Trasparga una tempada e secretario do Sindicato Agrario Católico dos Vilares.
En 1929 ingresou no Seminario de Mondoñedo, onde coñeceu a Aquilino Iglesia Alvariño.

Foi chamado a filas pola súa quinta, destinado ao corpo de sanidade militar na Coruña como padioleiro e practicante. Na guerra civil, tras unha semana na fronte de Asturias, pasou destinado á clínica militar do Hospital de Pontevedra                                                                   .
No ano 1939 volveu ao seminario, porén o abandona de contado. Iglesia Alvaríño contou coa súa colaboración como profesor no Colexio León XIII, de Vilagarcía de Arousa, do  que era o director.
Abandonou os estudos eclesiásticos licenciouse en Filosofía e Letras pola Universidade de Salamanca, especializándose en linguas modernas. En 1948 trasladouse a Madrid, onde traballou como tradutor para organismos oficiais e privados, entre eles primeiramente o Ministerio de Gobernación, en asuntos de seguridade e intelixencia. Despois exerceu a docencia como profesor de linguas clásicas e modernas. Traballou no Consello Superior de Investigacións Científicas,onde acadou o posto de xefe do Servizo de Información e Documentación do Instituto do Frío. No Instituto de Cultura Hispánica estivo ata 1966, encargado de servizos de tradución de francés, inglés, alemán, italiano, portugués, holandés e linguas escandinavas.
Obra
Díaz Castro publicou os seus primeiros versos ós dezasete anos na revista Lluvia de rosas de Tarragona, pero foi a súa entrada no seminario, e o contacto con Aquilino Iglesia Alvariño, o que exerceu un estímulo decisivo na súa promoción como escritor e para comezar a escribir en galego , publicando en El Progreso Villalbés o 6 de agosto de 1931 os seus primeiros versos en galego , Lembranzas e sospiros. Logo saíron Baix'o o calor (14/10/31), Lá vou, amor (22/01/32), As formigas (28/06/32), Era un contiño de fadas (8/8/32), e posteriormente escribiu dous cadernos de poesía, tamén en galego, Follas verdes en 1934 e Follas ô aire, que inclúe versos de 1932 a 1935, que finalmente quedaron inéditos. Con todo, Díaz Castro está considerado autor dunha soa obra, o poemario Nimbos,editado en Vigo por Galaxia o 9 de xullo de 1961, que tivo moita influencia nos poetas posteriores pola súa perfección, pola preocupación por Galicia e polos problemas básicos do ser humano, a vida, a morte e o tempo. 
Díaz Castro adoita ser encadrado dentro da Xeración do 36 a carón de poetas coma Carvalho Calero, Celso Emilio Ferreiro e Aquilino Iglesia Alvariño. Na obra  móstrase unha reflexión sobre o destino humano a través da preocupación existencial e relixiosa e da comuñón coa natureza. Nun dos seus poemas máis coñecidos, "Penélope", reflexiona sobre unha Galicia que permanece durmida, mais sen refugar á esperanza para a súa terra.

para coñecer o Roteiro premede no título 

A lus do mundo


EDUCACIÓN PARTICIPATIVA DENDE GUITIRIZ — Un proxecto do IES Poeta Díaz Castro


Unidade didáctica sobre o poeta DÍAZ CASTRO

martes, 8 de maio de 2018

CHARLA SOBRE O RADÓN

O RADÓN

A profesora Dolores Cortina, catedrática de Física nuclear da USC veunos dar unha interesante charla sobre a presenza de radón no subsolo e no interior das casas.Entre outras cousas contounos que en Galicia, debido ás características do solo e do clima ,hai moita presenza deste gas e falounos dos efectos que pode producir na nosa saúde e das medidas que se poden adoptar para mitigar a súa influencia.

 Para saber que é o radón, a vosa profesora, Mercedes López Rodríguez, preparou unha información sobre este elemento:

                                            Radón

§  O radón é un elemento do grupo 18 (gases nobres); o seu símbolo é Rn.


§  É un gas incoloro, inodoro e insípido, polo que a súa presenza nun lugar non se detecta.

§  É quimicamente inerte, o que quere dicir que non reacciona con outros elementos (é un gas nobre).

§  O seu nº atómico (Z) é 86, o que quere dicir que este átomo ten 86 protóns (partículas con carga positiva e con masa) no seu núcleo.

§  O seu nº másico é 222 (A), e dicir o nº de partículas que ten o seu núcleo resultado de sumar os protóns e os neutróns (partículas sen carga e con masa)
  Na natureza hai átomos que teñen practicamente o mesmo nº de protóns que de neutróns; pero hai outros que presentan un gran desequilibrio entre o nº de protóns  e neutróns que ten o seu núcleo; p.e. o radón ten 86 protóns e 136 neutróns . Estes últimos átomos son altamente inestables e tenden a descompoñerse rompendo os seus núcleos e orixinando elementos diferentes, ao mesmo tempo esa desintegración vai acompañada da liberación de enerxía en forma de radiación, que pode ser de diferentes tipos, isto é a desintegración radiactiva.

Ese proceso tamén se pode inducir de forma artificial, pero no noso caso ocorre de forma natural, radiactividade natural.

En resumo, o radón orixínase a partir do U-234, que se desintegra e orixina Ra-226, que se desintegra e orixina Rn-222, que se desintegra e orixina Po-218





Importancia do radón nas nosas vidas

 Onde se atopan as fontes de radón? O uranio e o radio son elementos que forman parte das rochas (o granito p.e.), está presentes nos materiais de construción (cemento etc.), entre outros (auga, gas). 

A descomposición destes elementos orixina radón que se filtra polos poros ou fendas do terreo, do solo, das paredes etc. e se acumula no interior das nosas casas. É máis pesado que o aire polo que tende a concentrarse nas zonas baixas.
A radiación que emite na súa descomposición son partículas alfa que non teñen capacidade de atravesar a nosa pel , pero que introducimos no noso corpo pola respiración; adhírense ao tecido broncopulmonar e dende  alí liberan radiación que provoca alteracións no material xenético das nosas células (ADN), volvéndoas canceríxenas.  


Considérase que a combinación de tabaco e radón é responsable do 25% dos cancros de pulmón que se detectan en Galicia.


No noso territorio as condiciones climáticas empeoran a situación, pois as baixas presións e as precipitacións inflúen negativamente xa que provocan a mobilización do radón dende o terreo ata o interior das nosas casas; as diferencias de presión e os poros do terreo taponados pola auga obriga ao radón a desprazarse cara o interior das vivendas.

Que podemos facer?
Ø O uranio e o radio, fontes de radón, sempre van estar aí; teñen unhas vidas medias de millóns de anos, no radón  é de 3,8 días, polo que se está a producir constantemente.

Ø O clima non podemos cámbialo. As veces xa nos gustaría!!!



      • Tampouco podemos cambiar a nosa litoloxía (o tipo de rochas que existen no subsolo, granitos p.e.) 
         
        Hoxe en día trabállase no deseño de materiais de construción que non presenten poros ou que non fendan, para protexer as casas da entrada do radón; no desenvolvemento de sistemas de ventilación etc.
        Pero para os que xa temos casa feita.. airear! Abrir as fiestras para que o aire corra e arrastre ao radón ao exterior e así se dilúa na atmosfera. O problema está nos sotos onde hai que procurar xerar correntes de aire que movan o gas. Aínda que sexa inverno, con abrir 10 minutos ao día sería suficiente!!! 
         
        Os gráficos de carácter científico utilizados neste documento pertencen ao traballo do profesor Carlos Sainz Fernández da Universidade de Cantabria


        Aínda que sei que xa o sabedes… e por se sae na charla; ISÓTOPO: son átomos do mesmo elemento (mesmo nº de protóns), que se diferencian no nº de neutróns. 
        Exemplo:
        Uranio-238 ten 92 protóns (é uranio!!) e 146 neutróns
        Uranio-235 ten 92 protóns e 143 neutróns
         
                                                 MERCEDES

martes, 24 de abril de 2018

LETRAS GALEGAS 2018

Letras 2018
View more presentations or Upload your own.

Presentación  Elvira Roiz .Blogue da Biblioteca "Saturnino Hermida" do I.E.S. Concepción Arenal (Ferrol).



Actividades Letras Galegas 2018  SeminarioGalán.org


Excelente traballo realizado polo IES "San Paio" TUI

xoves, 19 de abril de 2018

LÍRICA POPULAR


LÍRICA POPULAR


REFRÁNS

O que de novo non aforra un misto, de vello non ten un cristo.


O que de mozo non traballa, de vello dorme na palla.

Fachenda na casa, fame na praza.

Ano de herba, ano de merda.

Sogros e porcos só son bos despois de mortos.

O que sementa antes de santa Catalina, moita palla e pouca fariña.

No mes de San Xoán, pícanlle as pulga no rabo ao can.

O amor é lume, pero nel non ferve o caldo.

Nos Santos, neve nos altos; no San Andrés, neve nos pes.

No mes de Santos e Defuntos mata os teus porcos e vai facendo o caldo cos untos.

Do rapo a rabola, que veña o demo e que escolla.

Aire de Suan, auga na man.
            (leste)

Pascuas enxoitas, nin poucas nin moitas.

CANTIGAS


O carballo da Portela
abanea mais non cae,
así fai a boa nena
se se guía por seu pai.


Miña nai, miña naiciña,
como miña nai ningunha,
que me lava a cariña
coas bagüiñas da súa.

Miña nai xa vén aí,
está recollendo no gando,
fálalle con moito xeito
que ten un xenio moi malo.


Unha vella dixo a outra
 polo furado da porta 
ti goberna a túa vida 
que a miña nada che importa


Que ben fixeron teus pais
en facerche costureira,
cando chove non te mollas
e se quenta o sol non te queimas.

ADIVIÑAS


 Anda e non ten pes,
come e non ten boca,
e toda a comida lle parece pouca.

Son branca como a neve,
e doce como o mel,
eu alegro os pasteis,
e o leite co café.

xoves, 12 de abril de 2018

DÍA DA POESÍA

Poema a miña cadela

As túas orellas longas destacan

e as túas patiñas brancas conquistan

Recordo cando diante da estufa 

durmías ti, miña cadela Trufa.

 Con ese ollos cor dourada

a miña fedella, traste, aloucada,

faste maior e poste toda rufa,

miña pequena e queridiña Trufa.

                María Castro Señarís 

1º E.S.O.

Curso 2017-2018

 
                                          Un trinta de agosto                      
                                          no meu corazón apareciches
                                          e dende aquel día
                                          nunca máis me esqueciches.
Resultado de imagen de mini pincher tumblr      
                                          Moito te quero
                                          aínda que as veces pelexamos,
                                         pero iso ten que pasar
                                         para que tanto nos queiramos .

                                     ANTÍA REY COLLAZO  



                        A paisaxe.

Clara López Casas 1º ESO.

 Mira aquela paisaxe,                                                                  

Resultado de imaxes para imagenes de corazones

entrou no meu corazón 

e ese señor co traxe 

e a muller con tacóns.

Desde aquel fermoso día

que aínda non esquecín

eu nunca o lenbraría 

se non te vira a ti.

                                           Non sei que facer sen ti.
                                           Non vivo sen o teu amor,
                                           cando esperto acórdasme.
                                           Non vivo, dáme pavor.
                                           Axúdame a vivir,
                                           non encontro máis calor.
                                           Non dou acariñado o sono,
                                           fáltame o teu gran amor.

                                           Quero ter un bo recordo.
                                           Dóeme o  corazón.
                                           Non sei que será de min,
                                           non te esquecerei amor.
                                                                   Martín Muíño Martínez  1ºESO 


A TERRA       Minerva García Pazos   1º ESO           
Imagen relacionada
Isto é para ti
Polo meu amor cara ti,

Mil Raios de Sol chegan a  ti,
Un deles chega tamén   a min
Miña terra miña, miña,
Grazas a ti podemos comer, beber e rir.




                                A   AMADA CHORA

                                                             Cando a amada chora
                                                             a querida queda soa,
                                                             se falase co amigo
                                                             non quedaría no olvido.
                                                          
                                                            O amigo non quere nada
                                                            e queda soa outra vez,
                                                             non hai quen a queira
                                                            e segue buscando o amor.
                                                                        CRISTIAN CALO DUBRA 1ºESO

ANACOS DE AMOR E DESAMOR   Carla Cancela  3º ESO             

               
Cada palabra que el dicía
oscurecía un pedazo de ti
Acabouse-  dixo un día calquera…
E nese momento, comezou todo.

                 💔
Na cabeza del,
palabras que nunca soltou
Na dela,
promesas que nunca cumpriu
                 💓
-   Non me olvidei do que doeches
nin de como comezou todo,
tres simples palabras : non te vaias…
o meu corazón quedou cazado e condenado.

               💕
-   Ningún medo mata
a menos que teñas tempo para pensar nel
de aí a cabeza sensata
e a felicidade de papel:
libre cando fai vento,
fácil de estropear e destruír
difícil de devolver ao estado orixinal…
             💋 
-   Esperando a oportunidade de ser valente
perde a ocasión de selo
Atrévete covarde!
é a última vez que a verás…
           💖 
-   Dame tempo,
e prometo ser a calor do teu inverno
e o abrigo pola noite
pídeme a man
e dareiche o brazo enteiro.
Dame tempo, dame unha vida compartida contigo.

venres, 23 de marzo de 2018

EXPOSICIÓN NA CASA DA CULTURA DE TORDOIA

Exposición de xoguetes reciclados 

Xoguetes que realizaron os alumnos do colexio CPI PECALAMA con materiais reciclados: botellas de plástico, cartón, oveiras, vasos de plástico.... Con moita imaxinación e dedicación dos e das profes.
Están expostos na Casa da Cultura do Concello .



martes, 13 de marzo de 2018

VISIBILIZAR O INVISIBLE

Conmemoramos o Día da Muller co obxectivo de "Visibilizar o Invisible". É o noso recoñecemento a ese labor silencioso de moitas mulleres nos distintos pobos do mundo e, tamén, o noso agradecemento ás defensoras da igualdade.